Polska jest ósmym w Unii Europejskiej producentem odpadów drzewnych i drewnopochodnych – rocznie w kraju powstaje ich ok. 1,3 mln ton. Jak wynika z raportu „Więcej drewna z drewna. Jak usprawnić system recyklingu drewna w Polsce?”, zaprezentowanego 16 września br., brak kompleksowych rozwiązań prawnych ogranicza potencjał rozwoju recyklingu tych odpadów.
Sektor drzewny w rekordowym 2022 roku odpowiadał za 8,5% PKB liczonego metodą dodatkową. Branża obejmuje ponad 40 tysięcy przedsiębiorstw zatrudniających ponad 300 tysięcy pracowników. Drewno ma ponad 30 tysięcy zastosowań, co podkreśla jego strategiczne znaczenie także w fazie poużytkowej – recykling staje się koniecznością, szczególnie w obliczu ograniczonego dostępu do surowca i wzrostu cen drewna.
Znaczenie recyklingu drewna dla polskiej gospodarki
Marcin Ferdycz, szef działu zakupów drewna/Timberpak EGGER Biskupiec, podczas debaty stwierdził: recykling drewna to już nie trend, ale konieczność. Udział sektora drzewnego w rekordowym 2022 roku wyniósł 8,5% PKB liczonego metodą dodatkową. Branża skupia ponad 40 tysięcy przedsiębiorstw i zatrudnia ponad 300 tysięcy pracowników.
Drewno znajduje ponad 30 tysięcy zastosowań, dlatego powinno mieć strategiczne znaczenie również w fazie poużytkowej. W obliczu ograniczonego dostępu do surowca i wzrostu cen drewna recykling staje się niezbędny. Raport wskazuje, że lepsze wykorzystanie odpadów mogłoby zwiększyć podaż surowca dla budownictwa i przemysłu płyt drewnopochodnych.
Autorzy raportu konkludują, że brak kompleksowych rozwiązań prawnych ogranicza potencjał rozwoju sektora recyklingu odpadów drzewnych. Systemowa zmiana mogłaby nie tylko wzmocnić branżę, ale także przyczynić się do zrównoważonego rozwoju gospodarczego Polski.
Luka prawna i brak systemowej klasyfikacji odpadów drzewnych
Autorzy raportu wskazują na brak rozwiązań systemowych porządkujących obrót odpadami drzewnymi i drewnopochodnymi. Postulują wprowadzenie klasyfikacji odpadów na wzór niemiecki, gdzie wyróżnia się cztery kategorie odpadów drzewnych. Bartosz Krzemiński, starszy analityk ds. gospodarczych z Polityka Insight, wyjaśnił podczas debaty korzyści płynące z takiego rozwiązania.
Kategorie 1. i 2. obejmują odpady ważne dla recyklerów, takie jak zrębki, palety z litego drewna, ścinki i wióry drewnopochodne bez szkodliwych zanieczyszczeń. Kategoria 3. to drewno zanieczyszczone powłokami, zdatne do recyklingu po oczyszczeniu. Kategoria 4. obejmuje odpady niebezpieczne – drewno konserwowane chemikaliami, np. podkłady kolejowe, słupy impregnowane kreozotem czy skrzynki po amunicji.
„Korzyści z takiej klasyfikacji są wymierne: pozwala ona na szybką identyfikację typu odpadów, przedsiębiorca i administracja podobnie rozumieją typ odpadu, budowę wspólnego rynku odpadów przy zachowaniu kontroli nad ich jakością oraz efektywność kosztową” – wyjaśnił Krzemiński. Dzięki temu tylko odpady niebezpieczne wymagają kosztownego postępowania, co obniża koszty całego systemu.
Problem nadwyżki mocy recyklerów i pyłów poprodukcyjnych
Raport wskazuje, że moc recyklerów znacznie przewyższa podaż surowca. Konieczne jest udrożnienie ruchu transgranicznego oraz usprawnienie segregacji odpadów drewnopochodnych w punktach zbiórki. Jak czytamy w raporcie, może to istotnie wpłynąć na pobudzenie podaży drewna poużytkowego i usprawnić wdrażanie zrównoważonej gospodarki leśnej.
Osobnym problemem jest zdefiniowanie pyłów powstających w procesie technologicznym jako produktu ubocznego, nie odpadu. Profesor Grzegorz Wielgosiński z Politechniki Łódzkiej zwrócił uwagę, że zagospodarowanie pyłów w nowych wyrobach drzewnych jest niezmiernie trudne. Wykorzystanie termiczne odpadów drzewnych pozwala ograniczyć zużycie paliw kopalnych i obniżyć koszty funkcjonowania przemysłu.
Autorzy rekomendują zatem:
- zdefiniowanie pyłów jako produktu ubocznego,
- pobudzenie podaży drewna poużytkowego,
- wprowadzenie klasyfikacji drewna poużytkowego,
- udrożnienie ruchu transgranicznego,
- powszechne oddzielanie odpadów drewnopochodnych w punktach zbiórki.
Rekomendacje dla branży – edukacja i zmiany regulacyjne
Podczas dyskusji po panelu przedstawiciele branży drzewnej, środowiska akademickiego oraz branży gospodarki odpadami mówili o najważniejszych problemach. Jako niezbędne zmiany wymieniali m.in. zdefiniowanie pyłów jako produktu ubocznego, pobudzenie podaży drewna poużytkowego oraz wprowadzenie jego klasyfikacji. Postuluje się także udrożnienie ruchu transgranicznego i powszechne oddzielanie odpadów drewnopochodnych w punktach zbiórki.
Konieczna jest edukacja w zakresie niepogarszania jakości odpadów, szczególnie w branżach budowlanej i meblarskiej. Budowanie świadomości na ten temat pozwoli na skuteczniejsze wykorzystanie surowca wtórnego. Raport jest dostępny do pobrania na stronie politykainsight.pl/bibliotekaraportow.
Zmiany regulacyjne powinny obejmować także wsparcie inwestycji w sortownie i linie do czyszczenia drewna pochodzącego z rozbiórek. Tylko systemowe podejście pozwoli na pełne wykorzystanie potencjału recyklingu drewna w Polsce.
Jakie konkretne zmiany w przepisach są najpilniejsze, by odblokować potencjał recyklingu drewna w Polsce?